Nietoperze to jedne z najbardziej niedocenianych ssaków Europy. Choć rzadko trafiają na okładki magazynów przyrodniczych, ich biologia, zachowanie i znaczenie dla ekosystemów są wyjątkowe. W Polsce występuje obecnie 27–28 gatunków nietoperzy, co czyni je jedną z najbardziej zróżnicowanych grup ssaków.

Nietoperze w Polsce – ile gatunków naprawdę mamy?

W północno-wschodniej Polsce, w tym na Podlasiu, spotkać można około 20 gatunków nietoperzy. W odpowiednich miejscach — takich jak bunkry, fortyfikacje czy opuszczone budynki — w ciągu jednej nocy można zaobserwować nawet kilka gatunków jednocześnie.

Do najczęściej spotykanych należą:

• mopek zachodni
• gacek brunatny
• nocek rudy
• nocek Natterera

Takie miejsca są kluczowe dla badań i ochrony nietoperzy.

Czym jest rojenie (swarming) nietoperzy?

Jednym z najciekawszych zjawisk w biologii nietoperzy jest rojenie, czyli swarming. Późnym latem i jesienią nietoperze masowo gromadzą się w określonych lokalizacjach. To właśnie tam odbywają się gody.

Rojenie:

• umożliwia wymianę materiału genetycznego,
• zwiększa różnorodność populacji,
• nie zawsze jest związane z miejscem zimowania.

Zjawisko to ma kluczowe znaczenie dla długoterminowego przetrwania gatunków.

Nietoperze i niezwykła strategia rozrodu

Nietoperze mają unikalny system rozrodczy. Choć kopulacja odbywa się jesienią, zapłodnienie zostaje opóźnione. Samica przechowuje nasienie przez całą zimę, a ciąża rozpoczyna się dopiero wiosną.

Dodatkowo:

• samice kopulują z wieloma samcami,
• występuje konkurencja plemników,
• u samców w okresie godowym jądra mogą stanowić nawet 8% masy ciała.

To jedna z najbardziej fascynujących adaptacji w świecie ssaków.

Nietoperze jako wskaźniki zmian klimatu

Nietoperze są doskonałymi bioindykatorami.

Długoterminowe badania pokazują, że:

• mopek zachodni zwiększa liczebność i zasięg,
• nocek rudy, silnie związany z otwartymi ciekami wodnymi, stopniowo zanika.

Zmiany te są bezpośrednio powiązane z klimatem oraz przekształcaniem krajobrazu.

Mity o nietoperzach i chorobach

Nietoperze często kojarzone są z chorobami i zagrożeniem dla ludzi.

W rzeczywistości:

• nie atakują ludzi,
• nie wplątują się we włosy,
• w Polsce ryzyko transmisji chorób jest minimalne.

Choć nietoperze mogą być rezerwuarem niektórych wirusów, w Europie nie odnotowano poważnych transmisji na ludzi poza wścieklizną, która dotyczy również innych ssaków.

Dlaczego ochrona nietoperzy jest ważna?

Nietoperze:

• regulują populacje owadów,
• reagują szybko na zmiany środowiska,
• są objęte ochroną prawną w całej UE.

Może nie są „sexy” w popkulturze, ale bez nich ekosystemy Europy nie funkcjonowałyby prawidłowo.